علوم، فناوری و کاربردهای فضایی

علوم، فناوری و کاربردهای فضایی

تفاوت معیارGDOP و هم‌زمانی دسترسی چهار ماهواره با محدویت برد آنتن مخابراتی در مدار لئو با طراحی بهینه الگوریتم GA-SQP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران (IROST)
2 دانشگاه صنعتی مالک اشتر
3 دانشگاه تهران
10.22034/jssta.2026.537292.1256
چکیده
طراحی منظومه‌های ماهواره‌ای ناوبری در مدار پایین زمین (LEO) به دلیل کاهش هزینه‌ها و پتانسیل ارائه خدمات با دقت بالا، مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. برخلاف رویکردهای متداول که بر پیکربندی‌های متقارن (مانند واکر) تکیه دارند، طراحی‌های نامتقارن و بهینه‌سازی شده می‌توانند عملکرد بهتری برای پوشش منطقه‌ای ارائه دهند. با این حال، توازن میان کیفیت سرویس (مانند GDOP)، در دسترس بودن مداوم (هم‌زمانی دسترسی چهار ماهواره) و محدودیت‌های فیزیکی (مانند برد آنتن) یک چالش طراحی اساسی باقی مانده است. این مقاله یک چارچوب بهینه‌سازی برای طراحی منظومه‌ای نامتقارن متشکل از ۲۸ ماهواره ناوبری در مدار LEO جهت ارائه خدمات برای منطقه تهران ارائه می‌دهد. هدف اصلی، ارزیابی کمی تقابل (trade-off) میان کیفیت ناوبری، زمان در دسترس بودن سرویس و قیود فیزیکی آنتن‌های مخابراتی است.مسئله طراحی به عنوان یک مسئله بهینه‌سازی بزرگ‌مقیاس با ۸۴ متغیر (پارامترهای مداری برای ۲۸ ماهواره) فرمول‌بندی شده است. برای حل این مسئله، از یک بهینه‌ساز هیبریدی الگوریتم ژنتیک-برنامه‌ریزی درجه دوم متوالی (GA-SQP) استفاده گردید که قابلیت جستجوی گسترده فضای جواب و همگرایی دقیق محلی را ترکیب می‌کند. عملکرد منظومه بهینه در سه سناریوی مجزا شبیه‌سازی و تحلیل شد: (۱) قید سخت‌گیرانه GDOP کمتر از ۵ و محدودیت برد آنتن ۱۲۰۰ کیلومتر، (۲) قید صرفاً هم‌زمانی دسترسی چهار ماهواره، و (۳) قید ترکیبی GDOP و دسترسی چهار ماهواره بدون محدودیت برد آنتن. نتایج تحلیل در یک بازه ۲۴ ساعته نشان داد که در سناریوی اول، زمان سرویس‌دهی قابل قبول تنها ۵۶۰ ثانیه (۰.۶۵٪) است. با حذف قید GDOP و برد آنتن (سناریو دوم)، این زمان به طور چشمگیری به ۶۸۵۰ ثانیه (۷.۹٪) افزایش یافت، اما کیفیت ناوبری تضمین نشد. سناریوی سوم، که نمایانگر یک توازن عملی است، زمان سرویس‌دهی با کیفیت بالا (GDOP<5) را به ۳۹۳۰ ثانیه (۴.۵٪) رساند.یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که محدودیت برد آنتن مخابراتی، گلوگاه اصلی در کاهش زمان سرویس‌دهی منظومه‌های ناوبری LEO منطقه‌ای است. طراحی‌های بهینه نامتقارن، هرچند قادر به یافتن راه‌حل‌های کارآمد هستند، اما تقابل شدیدی میان کیفیت سیگنال و در دسترس بودن آن وجود دارد. این نتایج کمی می‌تواند به عنوان راهنمایی برای طراحان سیستم‌های ماهواره‌ای آتی در انتخاب معماری منظومه و فناوری آنتن‌ها عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 12 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1404