https://journal.isrc.ac.ir/ علوم، فناوری و کاربردهای فضایی fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://journal.isrc.ac.ir/article_246346.html دستیابی به فناوری‌های نوین طراحی موتورهای سوخت مایع با قابلیت اطمینان بالا، همراه با کاهش هزینه، یکی از مهم‌ترین چالش‌های طراحی اینگونه موتورها می‌باشد. لذا، موضوع بهینه‌سازی و بهره‌گیری از فنآوری‌های نوین در راستای تحقق بخشیدن به رویکرد فوق، همواره مورد توجه طراحان بوده است. بنابراین، نیاز است، راهکاری برای کاهش چالش‌های پیش‌روی دو نسل پیشین موتورهای سوخت مایع یعنی موتورهای دمشی و توربوپمپی ارائه شود. برای این منظور، نسل جدیدی از موتورهای سوخت مایع با رویکرد استفاده از الکتروپمپ در سامانه تغذیه این دسته از موتورها، در صنایع فضایی جهان مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله، به مقایسه موتورهای سوخت مایع الکتروپمپ با دو نسل پیشین (یعنی سامانه های دمشی محض و تغذیه توربوپمپ) از منظر هزینه و قابلیت اطمینان پرداخته شده است. بدین منظور، نحوه مدل‌سازی قابلیت اطمینان و هزینه برای موتور سوخت مایع و در حالت خاص موتور سوخت مایع الکتروپمپی ارائه شده است. با بررسی نتایج این تحقیق، ملاحظه می‌شود، هزینه توسعه موتور الکتروپمپ، 70 درصد موتور تغذیه توربوپمپی است، در صورتیکه قابلیت اطمینان این دسته از موتورها 3 درصد بالاتر از موتورهای توربوپمپی می‌باشد https://journal.isrc.ac.ir/article_218749.html بادبان‌های خورشیدی در حال حاضر به طور گسترده‌ای برای کاربردهای متنوع فضایی، از جمله مأموریت‌های اعماق فضا، مورد استفاده قرار می‌گیرند. بیشتر این کاربردها در چارچوب مسئله سه‌جسمی خورشید-زمین تعریف می‌شوند، در حالی که پژوهش‌های اندکی به بررسی پتانسیل بادبان‌های خورشیدی در مسئله سه‌جسمی زمین-ماه پرداخته‌اند. هدف این مقاله، شناسایی مدارهای دوره‌ای جدید برای بادبان‌های خورشیدی در چارچوب مسئله سه‌جسمی زمین-ماه است. با افزودن شتاب ناشی از فشار تابشی بادبان خورشیدی به مسئله سه‌جسمی زمین-ماه، سیستم به یک سیستم غیرخودمختار تبدیل می‌شود، که این امر روش‌های متداول استخراج مدارهای دوره‌ای را تغییر می‌دهد. در این پژوهش، مسئله شناسایی مدارهای دوره‌ای بادبان خورشیدی در مساله سه جسم محدود شده دایوری زمین-ماه، به عنوان یک مسئله دو مقدار مرزی مورد تحلیل قرار گرفته و بدین منظور، ابتدا حدس‌های اولیه مدارهای دوره‌ای یک فضاپیمای ساده، بدون در نظر گرفتن شتاب بادبان خورشیدی، از طریق نگاشت پوانکاره به دست می‌آید. سپس شرایط اولیه دقیق این مدارهای دوره‌ای با استفاده از یک الگوریتم اصلاح دیفرانسیلی تعیین می‌شود. به منظور اعتبارسنجی رویکرد پیشنهادی، مدارهای استخراج‌شده رسم و از نظر پایداری با مدارهای دوره‌ای یک فضاپیمای بدون بادبان خورشیدی مقایسه خواهند شد. https://journal.isrc.ac.ir/article_216292.html پایش پیوسته اقلیم فضا و مدیریت پدیده‌های مخرب آن، جهت کاهش آسیب‌های ناشی از اقلیم فضا امری حیاتی است. تحقیقات نشان می‌دهد که سکوهای فضایی، به‌ویژه منظومه‌های ماهواره‌ای با محموله‌های مناسب می‌توانند به‌عنوان مکمل شبکه پایش زمینی عمل کنند. این پژوهش بر به‌گزینی منظومه‌های ماهواره‌ای جهت پوشش کامل ایران و خاورمیانه تمرکز داشته است. محموله‌های این مأموریت شامل حسگر میدان مغناطیسی، آشکارسازی پروتون‌ها، الکترون‌ها و یون‌های آسیب‌زا، نهفتگی رادیویی، اندازه‌گیری حرکت یونی و پایشگر تشعشعات جهت پایش اقلیم فضا متناسب با راهبرد کشور انتخاب شده‌اند. از نرم‌افزار اس‌تی‌کی به‌منظور طراحی و تحلیل منظومه‌های ماهواره‌ای استفاده شده است. طراحی ابتدا با فرض یک ایستگاه زمینی و سپس ایجاد شبکه ایستگاه‌های زمینی (۵ ایستگاه) در ارتفاع مداری ۵۰۰ کیلومتری، میل مداری ۴۵ و ۵۵ درجه و به‌کارگیری منظومه ماهواره‌ای متقارن با الگوی واکر، انجام شد. منظومه‌های ماهواره‌ای برتر، با استفاده از مقایسه پارامترهای آماری شامل حداقل تعداد ماهواره در دید و پوشش تجمعی، از میان ۷۷۸ سناریو انتخاب شد. بر اساس نتایج، دو منظومه ۱۰×۷ و ۱×۱۴ کوچک‌ترین سناریوهایی هستند که الزامات مسئله را برآورده می‌کنند. علاوه بر این، استفاده از میل مداری ۴۵ و شبکه ایستگاه‌های زمینی پراکنده سبب کاهش تعداد کل ماهواره‌ها شده و پوشش کامل ایران را فراهم می‌آورد. https://journal.isrc.ac.ir/article_251151.html یکی از چالش برانگیزترین مسائل در طراحی و ساخت بوردهای الکترونیکی فضایی، پدیدۀ خستگی ناشی تنش‌های حرارتی - مکانیکی در اتصالات لحیم می‌باشد. خستگی حرارتی - مکانیکی به دلیل تنش‌های ناشی از تغییرات مکرر دما و تفاوت در خواص حرارتی و مکانیکی مواد مختلف رخ می‌دهد و می‌تواند باعث شکست یا واماندگی قسمتی از لحیم بورد الکترونیکی گردد. هرگونه واماندگی و شکست در اتصالات لحیمی می‌تواند باعث از دست رفتن عملکرد بورد الکترونیکی گردد و لذا بایستی این پدیده به صورت کامل در طراحی بوردهای الکترونیکی لحاظ گردد. در این مقاله، یک بورد الکترونیکی شش لایه با دویست المان الکترونیکی و پکیج‌های BGA، Leaded و LCCC مورد بررسی قرار گرفته است و تخمین عمر خستگی و احتمال واماندگی آن تحت تاثیر پروفیل‌های حرارتی فضایی به صورت تحلیلی و عددی محاسبه شده است. در محاسبات تخمین عمر سه نوع جنس لحیم PB90SN10، SAC305 SN100C, مورد بررسی قرار گرفته است و عمر بورد الکترونیکی و احتمال واماندگی برای هریک از این جنس‌ها محاسبه شده است. در این مقاله از مدل مبتنی بر انرژی کرنشی جهت محاسبات عددی تخمین عمر استفاده شده است. عوامل اصلی موثر بر خستگی در اتصالات لحیم از جمله پروفیل‌های حرارتی، طراحی قطعه، خواص مواد و ویژگی‌های بورد مدار چاپی به‌طور کامل بررسی و تاثیر آن‌ها در عمر بورد الکترونیکی مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که مقاومت در برابر ترک‌خوردگی و توزیع تنش‌های مکانیکی در پیکربندی‌های بررسی شده به شدت بر عمر سیستم تأثیر می‌گذارد. تحلیل‌های عددی و آماری انجام‌شده با مدل ویبول دو متغیره، رابطه میان ضریب انبساط حرارتی، ساختار لایه‌ای برد مدار چاپی و مقاومت مکانیکی لحیم‌ها را آشکار می‌سازد. در نهایت، نشان داده می‌شود که لحیم SAC305 در پیکربندی BGA بهترین عملکرد را از لحاظ تعداد چرخه‌های حرارتی تا شکست ارائه می‌دهد، در حالی که LCCC دارای حساسیت بالاتری به خستگی است. نتایج عددی استخراج شده در این مقاله با نتایج تحلیلی مورد صحت سنجی قرار گرفت و مشاهده گردید که روش عددی استفاده شده با دقت بسیار بالای قابلیت تخمین عمر خستگی بوردهای الکترونیکی را دارد. این یافته‌ها می‌توانند بهبود طراحی بوردهای الکترونیکی در کاربردهای فضایی را تسهیل کنند. https://journal.isrc.ac.ir/article_251152.html در این مقاله، یک طرح همزمان کنترل وضعیت بر اساس رویکرد پیش‌بین مدل کلیدزنی و سیگنال کلیدزنی برای ماهواره‌های تجهیز شده با عملگرهای چرخ عکس‌العملی توسعه می‌یابد. در این طرح، ابتدا دینامیک وضعیت غیرخطی ماهواره بر اساس نقاط کاری مختلف به چند زیردینامیک خطی که هر کدام توصیف‌کننده بخشی از رفتار کلی است شکسته می‌شود. سپس، یک قانون کلیدزنی تعریف می‌شود که زمان فعال بودن هر کدام از دینامیک‌ها را مشخص می‌کند. بنابراین، به جای پرداختن به یک دینامیک غیرخطی پیچیده، از چند زیردینامیک خطی ساده استفاده می‌شود. همچنین، به دلیل ماهیت سیستم‌های کلیدزنی، امکان مانورهای سریع قابل پوشش است. علاوه بر این، با تخصیص دادن یک قانون کنترلی برای هر زیردینامیک هم امکان ردیابی در یک محدوده وسیع نقاط کاری فراهم می‌شود و هم دقت و سرعت نشانه‌روی افزایش می‌یابد. در این طرح، مسأله حداقل کردن یک تابع هزینه با افق پیش‌بین بینهایت (مسأله ) مورد توجه قرار می‌گیرد تا هم بتوان پایداری سیستم حلقه بسته را تضمین نمود و هم بتوان بر محدودیت انرژی در ماهواره‌ها غلبه کرد. همچنین، مسئله کاهش اثر اغتشاشات (مسأله ) مطرح می‌گردد تا تأثیرات نامطلوب اغتشاشات تضعیف شود. در نهایت، عملکرد طرح پیشنهادی روی یک ماهواره نمونه از طریق شبیه‌سازی نشان داده می‌شود. https://journal.isrc.ac.ir/article_251154.html این پژوهش با هدف تبیین و تحلیل مطالعات مربوط به انتخاب فناوری در صنعت فضایی انجام شده است. هدف دوم، شناخت وضعیت موجود در حوزه پژوهش کنونی بوسیله نقشه‌های علم‌سنجی نظیر تحلیل وقوع کلمات کلیدی، بررسی استناد هم‌زمان نویسنده و ... است. برای این منظور از نرم‌افزار رایج و کاربردی VOSviewer استفاده شده است. در ادامه و با توجه به تحلیل گام‌های قبلی، مسیرهای آتی با هدف انتخاب فناوری فضایی ارائه شده‌اند. از رویکرد "علم‌سنجی" به معنای باز نمودن تصویری بدنه دانش در حوزه مورد بررسی استفاده شده است. تمرکز آن نیز بر تحلیل روابط مفهومی در مستندات علمی منتشرشده در پایگاه‌های پژوهشی است. اساساً از این روش برای توضیح وضعیت یک مفهوم خاص علمی و سایر المان‌های کلیدی مرتبط با آن استفاده می‌شود. در این پژوهش، مدارک علمی-پژوهشی مرتبط با موضوع انتخاب فناوری در صنعت فضایی که در پایگاه علمی و معتبر اسکوپوس تا سال 2024 نمایه شده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. مجموع کل مدارک، 145 عدد است که مجموعا با مشارکت 40 کشور به چاپ رسیده‌اند. در این پژوهش، نتایج تجزیه ‌و تحلیل با نگاه شناسایی فعال‌ترین نویسندگان، کشورها، وابستگی‌ها، حامیان مالی و سایر روندهای مرتبط ارائه شده‌اند. پژوهش حاضر اولین مطالعه‌ای است که به بررسی اجمالی وضعیت یک مفهوم فناورانه در صنعت فضایی همراه با ارائه نمودارهای داده‌ای و تحلیل‌های علم‌سنجی و بدون لحاظ محدودیت جغرافیا یا زمان خاص پرداخته است. همچنین این مقاله سعی می‌کند یک روال علمی برای رسیدن به انتخاب فناوری در صنعت فضایی ارائه کند تا در پرتو آن، محققان، سازمان‌ها و حتی کشورها بتوانند جایگاه خود را برای سرمایه‌گذاری، توسعه و مشارکت به صورت فراگیر بیابند. https://journal.isrc.ac.ir/article_251155.html این مقاله به پیاده‌سازی الگوریتم چندی‌سازی بلوکی تطبیق‌پذیر (BAQ) بر روی سخت‌افزار FPGA، به‌ویژه تراشه Xilinx Virtex-7، می‌پردازد. این تراشه به دلیل انعطاف‌پذیری و توانایی پردازش موازی، گزینه‌ای مناسب برای کاربردهای بلادرنگ محسوب می‌شود. در این پژوهش، الگوریتم BAQ با استفاده از اصول چندی‌سازی غیر یکنواخت Lloyd-Max بهینه‌سازی شده است. طراحی سخت‌افزاری شامل بلوک‌های تطبیق‌پذیری است که با تکنیک‌هایی مانند موازی‌سازی و پردازش مرحله‌ای بهبود یافته‌اند. نتایج پیاده‌سازی نشان می‌دهد که این طراحی، استفاده از منابع FPGA را به‌طور قابل توجهی کاهش داده و در عین حال، کارایی بالا و تأخیر کم را حفظ می‌کند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که روش پیشنهادی در معیارهایی همچون MSE، PSNR، SSIM و CC نسبت به روش مرجع، اختلافی کمتر از 2 درصد دارد که دقت و سازگاری بالای الگوریتم را تأیید می‌کند. علاوه بر این، پیاده‌سازی سخت‌افزاری با مصرف تنها 10 درصد از منابع DSP48 و 30 درصد از LUT های تراشه Virtex-7، کارایی بالایی را ارائه می‌دهد. این روش، راهکاری مؤثر برای فشرده‌سازی داده‌ها در سیستم‌های تصویربرداری و پردازش سیگنال ارائه می‌دهد. https://journal.isrc.ac.ir/article_246408.html کیوب‌ست‌ها ماهواره‌های کوچک با هزینه کم و مقیاس‌پذیری بالا هستند که در سال‌های اخیر به ابزاری حیاتی در تحقیقات فضایی، آموزشی و تجاری تبدیل شده‌اند. این ماهواره‌ها به دلیل اندازه کوچک و استفاده از فناوری‌های کوچک‌شده ، هزینه‌های پایین‌تری دارند و امکان اجرای پروژه‌های فضایی را با منابع محدود فراهم می‌کنند. با وجود مزایای فراوان، چالش‌هایی نظیر محدودیت توان، مدیریت حرارتی، و زباله‌های فضایی همچنان پابرجا هستند. پژوهش حاضر از نوع کاربردی، داده‌کاوی و علم‌سنجی است و در انجام آن از تکنیک‌های تحلیل پایگاه‌های داده علمی و تحلیل هم واژگانی استفاده شده است. داده‌ها و کلیدواژه‌های مرتبط با پژوهش در فاصله بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ با استفاده از پایگاه اطلاعاتی وب آف‌ساینس جستجو و ارزیابی شدند. برای تحلیل داده‌ها و مصورسازی اطلاعات به دست آمده، از نرم‌افزار Vosviewer استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش ۱۴۹۹ مقاله در زمینه فناوری مرتبط و درگیر با کیوب‌ست بوده است. نتایج بررسی نشان می‌دهد، روند توسعه فناوری‌های مرتبط شامل کوچک‌سازی و بهینه‌سازی تجهیزات، پیشرفت در منابع انرژی، توسعه سامانه‌های پیشرانه میکروالکتریکی، و استفاده از فناوری‌های پیشرفته مخابراتی مانند ارتباطات لیزری است. مطالعات نشان می‌دهد که حوزه کیوب‌ست‌ها از تحقیقات پایه به سمت فناوری‌های نوین و کاربردی‌تر پیش رفته و اخیراً توجه بیشتری به آموزش و ظرفیت‌سازی جهانی شده است. همچنین، فناوری‌های پیشرفته مانند پالس پلاسما به‌عنوان روند آینده این حوزه مطرح شده‌اند. https://journal.isrc.ac.ir/article_230798.html فناوری ارتباط مستقیم ماهواره با تجهیزات ارتباطی زمینی، راهکاری کارآمد برای تکمیل پوشش دهی و امکان دسترسی به ویژه در مناطق خارج از پوشش سیستم های مخابراتی زمینی می باشد. با توجه به اهمیت این فناوری، ارائه سرویس های آزمایشی، توسعه فنی، استانداردسازی و غیره مربوطه به سرعت در حال انجام است. لذا، تحلیل و بررسی ابعاد مختلف آن برای اتخاذ رویکرد مناسب جهت مواجهه با این فناوری در کشور ضرورت می یابد. در این میان شناسایی سیستم های ماهواره ای که قابلیت ارائه این سرویس در محدوده سرزمینی کشور ایران را دارند و امکانسنجی فنی بهره برداری از آن، از اهمیت ویژه ای برخوردار است که در این مقاله بررسی شده است. در این راستا ابتدا هفت سیستم ماهواره ای در نظر گرفته شده و با لحاظ نمودن مشخصات فنی هرکدام از این سیستم ها تحلیل و بررسی جامعی روی بودجه لینک در حالت تک ماهواره برای ارائه دو نوع سرویس (باند باریک و باند پهن)، با ارائه شده است. سپس با مقایسه نتایج عملکردی این 7 ماهواره و بر اساس تحلیل های تکمیلی انجام شده برای شهر تهران، سیستم های ماهواره ای مناسب برای ارائه این نوع سرویس، معرفی و ملاحظات فنی نظیر مقدار کریر به نویز و نیز تاثیرافزایش تعداد ماهواره ها بر افزایش نقاط قابل دسترسی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. https://journal.isrc.ac.ir/article_246401.html در این مقاله اندازه‌گیری تغییرات در محتوای کل الکترون یون‌سپهر زمین در امتداد مسیر انتشار سیگنال ماهواره GPS ناشی از تأثیرات سامانه گرمایش مصنوعی SURA در تاریخ 15/03/2010 شرح داده شده است. کاهش در مقادیر محتوای کل الکترون((TEC با غروب خورشیدی و ناحیه گرگ و میش مرتبط است، اما رفتاری متفاوت در روند تغییرات داده‌های TEC مشاهده می‌شود. داده‌های تجربی حاصل از دو ایستگاه گیرنده منظومه‌های ماهواره‌ای MDVJ و ARTU مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد اختلالات یون‌سپهری متحرک (TID ) و امواج گرانی (GW ) در فواصل دور نیز منتشر می‌شوند و شدت آن‌ها در شرق سامانه گرمایش بیشتر از غرب آن است. همچنین دامنه تغییرات امواج یا اختلالات منتشر شده در حدود 0.25 TEC است. در این مقاله بر اساس دوره تناوب امواج نشان داده شده که جنس امواجی که منتشر می‌شوند از نوع امواج گرانی است. این امواج در هماهنگ‌‌های چهارم و پنجم دوره تناوب گرمایش مشاهده‌ شدند. https://journal.isrc.ac.ir/article_246409.html طول عمر مورد انتظار همواره یکی از دغدغه‏های مهندسین در طراحی و ساخت تجهیزات است. محاسبه عمر در سیستم‏های پیچیده نیازمند تکنیک‏ها و روش های خاص است. در این مقاله کولراسترلینگ به عنوان یک موتور حرارتی که با فشرده سازی و انبساط چرخه ای گاز هلیوم در سطوح مختلف دمایی باعث تولید دمای فوق سرد (کرایوژنیک) شده، به صورت تجربی مورد بررسی قرار گرفته و اطلاعات حاصل از آزمون عمر آن تحلیل شده است. برای انجام آزمون، چهار نمونه از این کولر استفاده شده و پارامترهای کنترلی آن شامل دما و شدت جریان پایش شده است. در صورت ازکارافتادن سیستم و یا افزایش پارامترهای آن به بیش از میزان تعیین شده، این وضعیت به عنوان خرابی لحاظ شده است. در این مطالعه، موضوع تفکیک حالات خرابی و اثر آن بر روی محاسبه قابلیت اطمینان و توصیه زمان بازرسی و نگهداری بررسی شده است. با توجه به تعداد اندک نمونه‏ها، روش‏های مختلف ناپارامتریک نظیر نلسون-آلن، کاپلان-مایر و کرو برای تحلیل و برآورد پارامترها استفاده شده است. این تحقیق نشان داد نتایج روش کاپلان-مایر نسبت به دو روش دیگر دقت کمتری دارد و برای این سیستم‏ها، جداسازی حالات خرابی سبب سهولت در فرآیند محاسبه قابلیت اطمینان و کاهش هزینه‏های تعمیر و نگهداری می‏شود. https://journal.isrc.ac.ir/article_251162.html کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با تغییرات آب‌ و هوایی است که مستلزم پایش دقیق و مستمر است. پایش فضاپایه با توانایی جمع‌آوری اطلاعات جامع و گسترده از متغیرهای اساسی تغییر اقلیم، امکان شناسایی الگوهای تغییرات آب‌وهوایی را فراهم می‌سازد. هدف این مقاله، پیشنهاد یک محموله برای پایش گازهای گلخانه‌ای و بررسی و تحلیل الزامات پلتفرمی مرتبط با آن است. در این راستا پایش فضایی گازهای گلخانه‌ای به عنوان یکی از مهمترین متغیرهای اتمسفری مرتبط با تغییر اقلیم مورد بررسی قرار گرفت. ماهواره‌های طراحی‌شده برای پایش گازهای گلخانه‌ای و محموله‌های آن‌ها از جنبه‌های مختلف نظیر روش‌های سنجش، بودجه‌ی جرم و توان، بررسی و تحلیل شد. سپس، با توجه به محدودیت‌های جرم، توان و پیچیدگی‌ها و هزینه‌ی ساخت، یک محموله‌ی مناسب برای پایش گاز دی‌اکسید‌کربن پیشنهاد گردید. این محموله از فناوری طیف‌سنجی مبتنی بر پراش در باندهای مادون قرمز نزدیک و مادون قرمز موج-کوتاه برای سنجش غلظت دی‌اکسید‌کربن بهره می‌برد. در این راستا، الزامات اپتیکی محموله از جمله وضوح طیفی، تعداد نمونه‌ها و میدان دید برای دستیابی به وضوح مکانی 1، 10 و 30 کیلومتر محاسبه و ارائه گردید. یک مدل‌سازی حرارتی ساده برای تعیین موقعیت بهینه‌ی رادیاتورهای پلتفرم مورد نیاز انجام شد و چالش‌های حرارتی جهت تأمین الزامات دمایی محموله و نیاز به یک سیستم خنک‌ساز کرایوژنیک بیان گردید. در پایان، حداقل الزامات پلتفرمی برای پشتیبانی از این محموله ارائه شد. نتایج این تحقیق، گامی مؤثر در جهت ورود بخش فضایی کشور به توسعه‌ی ماهواره‌های پایش تغییرات اقلیمی و ظرفیت‌سازی در این حوزه به‌شمار می‌رود. https://journal.isrc.ac.ir/article_225349.html محیط تشعشعی ماموریت های فضایی عامل بروز آسیب های متنوعی بر مواد و قطعات الکترونیکی استفاده شده در فضاپیماها میباشد. این آسیب ها تاکنون منشاء بروز خرابی های متعدد و حتی از دست رفتن کامل چندین ماموریت فضایی بوده اند. براین اساس شناسایی این محیط از حیث توع، انرژی و شار پرتوها بسیار اهمیت داشته و کمک شایانی به طراحان تجهیزات فضایی به منظور جبران یا کاستن اثرات مخرب این محیط پرتویی خواهد داشت. به همین دلیل از سالهای آغازین ارسال ماهواره به فضا تاکنون استفاده از محموله های تشعشعی برای شناسایی این محیط و مدل سازی آن ادامه داشته است. ماهواره مهدا نیز که با هدف تثبیت چندین فناوری به فضا پرتاب شد شامل دو محموله تشعشعی برای اندازه گیری دز یونساز کل در مدار LEO است. براساس داده های دریافتی از ابتدای پرتاب ماهواره تاکنون (به مدت یکسال) مقدار دز یونساز کل در داخل و خارج از ماهواره به ترتیب برابر 65rad و 1krad بوده است. با انجام شبیه سازی، مقدار ضخامت حفاظ معادل با پلتفرم ماهواره برابر 10 میلیمتر آلومینیوم می باشد. علاوه بر این داده های اخذ شده از ماهواره به خوبی تاثیر دو طوفان خورشیدی از مرتبه G5 را که طی مدت فوق رخ داده اند را ثبت و نشان میدهد که هر طوفان خورشیدی میتواند مقدار دز را برای قطعات نصب شده در بیرون از ماهواره طی چند روز بیش از 300rad افزایش دهد. https://journal.isrc.ac.ir/article_229774.html در دهه گذشته، فناوری چاپ سه‌بعدی، به‌ویژه مدل‌سازی رسوبی ذوب‌شونده (FDM)، به‌طور گسترده‌ای در محیط‌های تولیدی توزیع‌شده، به‌خصوص در تولید ابری، مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به اهمیت کیفیت خدمات در این شبکه‌های تولیدی، بررسی هم‌زمان ویژگی‌های مکانیکی و اقتصادی قطعات چاپ‌شده ضروری است. در این پژوهش، به‌منظور بهبود کیفیت قطعات پلیمری چاپ‌شده با فناوری FDM، تأثیر پارامترهای فرآیند شامل ضخامت لایه، سرعت چاپ و تراکم داخلی بر رفتار شکست مود I در قطعات PLA بررسی شده است. طراحی آزمایش به‌صورت طرح عاملی کامل با ۱۲ آزمایش و دو تکرار انجام شد و ویژگی‌هایی نظیر چقرمگی شکست (KIc)، انرژی شکست (GIc)، زمان چاپ و مقدار مصرف ماده اندازه‌گیری گردید. نتایج تحلیل آماری نشان داد ضخامت لایه بیشترین تأثیر را بر انرژی شکست و تراکم داخلی بیشترین تأثیر را بر چقرمگی شکست دارد. نوآوری این پژوهش در به‌کارگیری روش تصمیم‌گیری چندمعیاره‌ی تاپسیس برای انتخاب ترکیب بهینه‌ی پارامترها با در نظر گرفتن هم‌زمان معیارهای مکانیکی و اقتصادی و مقایسه آن با نتایج تحلیل‌های آماری است. بر اساس نتایج، در شرایطی که خواص مکانیکی اولویت دارند، ترکیب بهینه شامل سرعت چاپ ۳۰۰۰ میلی‌متر بر دقیقه، تراکم داخلی ۷۰٪ و ضخامت لایه ۰٫۳ میلی‌متر می‌باشد. در نهایت، روش تاپسیس با انعطاف‌پذیری بالا در ایجاد تعادل میان اهداف متضاد، به‌عنوان روشی مؤثر برای تولید قطعات با عملکرد شکست بالا در صنایع هوافضا پیشنهاد می‌شود. https://journal.isrc.ac.ir/article_230009.html جداسازی منابع در داده های ابرطیفی، بمعنای مشخص کردن مواد مختلف با طول موجهای مجزا در متن تصاویر ابر طیفی است. هدف اصلی فرایند جداسازی، تعیین و تخمین دوپارامتر است. ۱- اعضای پایانی(S) ۲- تعیین نسبت و میزان هر یک از این اعضاء در تشکیل تصویر(A). از طرفی، فرایند یافتن این دو پارامتر در تصاویر بواسطه عواملی از جمله تغییر در اعضای پایانی (تغییرات ‌‌ذاتی و یا بیرونی) و همچنین مساله ترکیب شدن غیر خطی این اعضاء، ثابت و یکسان نیست. روش توسعه‌یافته ترکیب خطی پیشنهاد جالبی است که ضمن تکمیل روش ترکیب خطی، وجود تغییرات در اعضای پایانی را در مدل ریاضی ترکیب خطی لحاظ نموده است. با وجود مزایای عمده، این مدل در تغیییرات میکروسکوپیک اعضای پایانی دارای محدودیت بکارگیری است . همچنین، ابهام در استخراج ضریب تغییرات و نسبت اعضای پایانی در ترکیب در مدل وجود دارد. در این مقاله جهت رفع این موضوعات مدل بهبودیافته‌ی مدل قبل مبتنی بر ایده ای هندسی پیشنهاد شده است. این مدل بر مبنای مدل ترکیب خطی بنا شده تا از مزایای خطی بودن بهره‌مندگردد، ضمن آنکه تغییرات اعضای پایانی را با مدلی دینامیک ارایه می‌نماید تا امکان مدل سازی هر نوع تغییری میسر گردد. در مدل پیشنهادی آرایه‌ی سه بعدی جدیدی بنام (𝞧) معرفی می کنیم که در برگیرنده‌ی تغییرات اعضای پایانی در هر سه محور عمود بر هم باشد و هوشمندانه با بکارگیری ضرب هادامارد جزء به جزء اعضای این آرایه را با جزء به جزء اعضای پایانی(S) به هم متصل کرده ایم. با این کار وجود تغییر در سه بعد را برای هر یک از المانهای اعضای پایانی لحاظ کرده ایم ضمن آنکه بصورت کمی آنرا قابل محاسبه کرده‌ایم. در ادامه، با این تعریف جدید برای امکان تغییر اعضای پایانی، معادله بهینه‌سازی جدیدی برای حل مساله جداسازی ارایه کرده ایم که بر مبنای ریاضیات ترکیبی حاصل از ضرب ماتریسی و ضرب هادامارد در ساختار معادلات ماتریسی است. حل معادله بهینه سازی پیشنهادی، به دو معادله جدید دیگر منجر می شود که استخراج پارامترهای مطلوب (S آرایه و A ماتریس ) را با سرعت و دقت بیشتری امکان‌پذیر می‌سازد. شبیه سازی‌ها صحت و کارایی طرح پیشنهادی را تایید می‌کنند. https://journal.isrc.ac.ir/article_232072.html در این مقاله، یک کنترل‌کننده وضعیت مبتنی بر کنترل پیش‌بین مدل کلیدزنی ناهمزمان برای ماهواره‌های مجهز به سه چرخ عکس‌العملی تحت اثر کوانتیزاسیون توسعه داده می‌شود. در این طراحی، با تقسیم فضای مانور ماهواره به زیرفضاهای کوچکتر، یک مدل کلیدزنی تشکیل می‌شود. سپس، این مدل با در نظر گرفتن اثر تأخیر در تشخیص لحظات انتقال بین زیرفضاها (کلیدزنی ناهمزمان) و اثر کوانتیزاسیون چرخ‌های عکس‌العملی اصلاح می‌شود. کلیدزنی ناهمزمان منجر به ایجاد بازه‌های همزمان پایدار و بازه‌های ناهمزمان ناپایدار می‌شود که زمان وقوع آن‌ها نامعلوم است. بنابراین، یک تابع هزینه با افق پیش‌بین نامحدود برای بازه‌های همزمان و یک تابع هزینه با افق پیش‌بین محدود برای بازه‌های ناهمزمان تعریف می‌شود. با توجه به چارچوب آنلاین کنترل‌کننده پیشنهادی، زمان اعمال قیود مربوط به توابع هزینه و شرایط پایداری به گونه‌ای تعیین می‌شود که محدودیت یکنواخت نهایی تضمین شده و عملکرد بهره- برآورده شود. در نهایت، عملکرد کنترل‌کننده پیشنهادی بر روی یک ماهواره نمونه از طریق شبیه‌سازی‌های مختلف ارزیابی می‌شود. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که کنترل‌کننده پیشنهادی با دقت و سرعت همگرایی بالا در محدوده مانور وسیعی عمل می‌کند و خطای ردیابی وضعیت بسیار کمتری نسبت به کنترل‌کننده پیش‌بین مدل توسعه‌یافته دارد. https://journal.isrc.ac.ir/article_232698.html این مقاله طراحی و پیاده‌سازی یک کنترل‌کننده پیش‌بین مقاوم مبتنی بر تیوب برای مانورهای مداری ماهواره با استفاده از تراسترهای هال را ارائه می‌دهد. استراتژی کنترلی پیشنهادی، چالش‌های تنظیم دقیق عناصر مداری را در طول مانورهای انتقال تحت تأثیر اغتشاشات خارجی، محدودیت‌های عملیاتی و عدم قطعیت‌های ذاتی در محیط‌های فضایی حل می‌کند. با بهره‌گیری از ضربه ویژه بالا و بازدهی تراسترهای هال، سیستم قادر به دنبال کردن دقیق مسیرها می‌باشد. چارچوب کنترل پیش‌بین مدل مقاوم مبتنی بر تیوب برای مدیریت اغتشاشات محدود و تضمین رعایت محدودیت‌ها در طول مانور انتقال مداری استفاده شده است. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد سیستم کنترلی پیشنهادی، که بر پایه دینامیک خطی‌سازی‌شده و با بهره‌گیری از ویژگی‌های ذاتی مجموعه‌های تغییرناپذیر مقاوم (تیوب) طراحی شده است، نه تنها قادر به تحمل اغتشاشات خارجی و برآورده‌سازی قیود کنترلی سختگیرانه مانند محدودیت‌های فیزیکی و عملیاتی سیستم واقعی است، بلکه به عملکرد کنترلی بهینه و پایدار دست می‌یابد که حتی تحت شرایط عملیاتی واقعی با وجود اغتشاشات محدود، مسیر حرکت سیستم در یک «تیوب» حول مسیر نامی محصور باقی می‌ماند. این ویژگی، اثربخشی روش را در دستیابی به تنظیمات مداری دقیق و انعطاف‌پذیری بالا با حداکثر خطای مطلوب 2% در مواجهه با نامعینی‌ها تأیید می‌کند. https://journal.isrc.ac.ir/article_233804.html The Hall thruster scaling methodology is an essential framework for the initial design of Hall Effect Thrusters (HETs). This methodology establishes scaling relationships between key performance metrics, such as thrust and specific impulse, and three independent parameters: geometric dimensions, discharge voltage, and the atomic number density of the propellant. This approach serves as a valuable tool for predicting thruster performance with different propellants and discharge voltages during the preliminary design phase. In this study, we propose a modified scaling method that includes formulas for calculating the length, width, and mean diameter of the discharge channel, as well as the maximum magnetic field intensity, based on data from a mid-power reference Hall Effect Thruster (SPT-100). The proposed method was validated through the design of two Hall Effect Thrusters: one low-power model (SPT50) with a power level of approximately 300 W and one high-power model (T220) with a power level of around 10 kW. The simulation results allow for estimating the performance of the xenon-optimized thruster when operated with alternative propellants, such as krypton. These results show that the performance of the thruster can be improved by slightly increasing the discharge voltage while maintaining a constant propellant mass flow rate. https://journal.isrc.ac.ir/article_246235.html برای قرارگیری یک ماهواره در مدار انتقالی زمین ثابت، وجود یک سامانه ی تله‌متری و تله‌کامند بسیار قابل اعتماد ضروری است. ماهواره ی مورد بحث در این پژوهش، یک ماهواره ی کوچک به منظور نمایش فناوری بوده است که فاقد سیستم کنترل وضعیت بوده و به‌صورت پیوسته در حال چرخش است. در چنین شرایطی، آنتن تله‌متری-تله‌کامند با الگوی تابش همه‌جهته، نقشی حیاتی در برقراری و حفظ ارتباط مخابراتی با ایستگاه زمینی ایفا می‌کند. در این راستا، آنتن هلیکس چهار شاخه گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شود. یکی از چالش‌های اصلی در این طراحی، حفظ الگوی تابش کروی با وجود انعکاس و پراکندگی امواج از بدنه ی ماهواره است که در این مقاله به‌صورت مفصل به آن پرداخته شده است. از دیگر ویژگی‌های کلیدی آنتن پیاده‌سازی‌شده مقاومت آن به شوک، لرزه، خلاء و تغییرات دمایی با وجود جرم سبک و همچنین عدم سایه اندازی آن روی صفحات خورشیدی است. مدار مایکروویوی طراحی‌شده برای این آنتن، از بازدهی بیش از 83 درصد برخوردار بوده و ابعاد آن در مقایسه با مدارهای تحریک متداول، 30درصد کاهش یافته است. پس از نصب آنتن بر روی بدنه ی ماهواره و انجام آزمون‌های محیطی، الگوی تشعشعی آن موردسنجش قرار گرفت. نتایج آزمایش‌ها، صحت طراحی و شبیه‌سازی‌های انجام‌شده را تأیید می‌کند. https://journal.isrc.ac.ir/article_246400.html مخابرات اپتیکی فضای آزاد (FSOC) به‌عنوان یک فناوری تحول‌آفرین، پارادایم‌های مخابرات فضایی را با ارائه پهنای باند بی‌نظیر، امنیت اطلاعات فوق‌العاده، و کاهش در تأخیر دگرگون کرده است. این مقاله ابتدا مروری جامع و دقیق بر استانداردهای کلیدی در حوزه مخابرات اپتیکی فضایی را ارائه می‌دهد که توسط سازمان‌های بین‌المللی برجسته‌ای مانند کمیته مشورتی سامانه‌های داده فضایی (CCSDS)، اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU)، آژانس فضایی اروپا (ESA) و آژانس توسعه فضایی (SDA) تدوین شده‌اند. مقایسه و تحلیل تطبیقی این استانداردها، نقاط قوت، محدودیت‌ها و کاربردپذیری آن‌ها را در طیف وسیعی از مأموریت‌های فضایی ارائه می‌دهد. در این مقاله چالش‌های اساسی نظیر نبود استانداردسازی جامع جهانی، تأثیرپذیری از شرایط محیطی، و محدودیت‌های مقیاس‌پذیری در منظومه‌های ماهواره‌ای بزرگ، به‌طور سیستماتیک بررسی شده‌اند. این موانع نه تنها قابلیت همکاری سیستم‌های FSOC را محدود می‌کنند، بلکه پذیرش گسترده‌تر این فناوری را در مأموریت‌های چندملیتی پویا به تعویق می‌اندازند. برای مقابله با این چالش‌ها، این مطالعه به بررسی پیشرفت‌های فناورانه تحول‌آفرین پرداخته و بر ادغام هوش مصنوعی برای مدیریت خودکار شبکه، توزیع کلید کوانتومی (QKD) برای امنیت بی‌نظیر، و شبکه‌های ترکیبی نوری-رادیویی برای عملکرد پایدار در شرایط نامساعد تأکید دارد. این نوآوری‌ها مسیرهایی امیدبخش برای افزایش مقیاس‌پذیری، قابلیت اطمینان و کارایی عملیاتی سیستم‌های FSOC ارائه می‌دهند و آن‌ها را برای پاسخگویی به تقاضاهای مخابرات فضایی آینده آماده می‌کنند. این مقاله، مرجعی ارزشمند برای پژوهشگران، مهندسان، و سیاست‌گذاران فراهم می‌آورد و با ارائه درکی عمیق از استانداردهای مخابرات اپتیکی فضای آزاد، شناسایی شکاف‌های اساسی، و استراتژی‌های آینده‌نگر،FSOC را به‌عنوان زیربنای اصلی معماری‌های مخابرات فضایی نسل آینده معرفی می‌کند. https://journal.isrc.ac.ir/article_246402.html امروزه کاربرد بالن‌های مقید از مجموعه سیستم‌های سبک‌تر از هوا با هدف حمل ابزاری به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات از زمین و ارسال آن به واحد کنترل به سرعت در حال افزایش است. در این تحقیق با توجه به الزامات گام اولیه یک ماموریت پروازی، شامل وزن، استحکام و نفوذپذیری پارچه در برابر گاز هلیوم، توسعه پارچه بدنه بالن مقید توسط پوشش‌دهی آزمایشگاهی پارچه با طراحی مجموعه کوچک معادل پوشش‌دهی تیغه‌ای صنعتی انجام شد. مجموعه آزمایشگاهی به‌منظور بررسی تأثیر نوع پوشش، مقدار پوشش اعمال شده و یک طرفه یا دو طرفه بودن پوشش‌بر سه الزام پارچه بدنه بالن مقید به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد با اعمال پوشش PU، استحکام پارچه حداقل 20% کمتر از الزام و نشتی هلیوم بسیار بالاتر از الزام است. با اعمال پوشش PVC و توسط کنترل ضخامت آن، امکان دستیابی به پارچه‌ای با نفوذپذیری قابل قبول در برابر هلیوم وجود داشت، اما استحکام 40% کمتر از الزام بود. بنابراین پوشش PU به تنهایی نفوذپذیری قابل قبولی در برابر هلیوم نداشته و پوشش PVC به تنهایی استحکام قابل قبولی تأمین نمی‌کند. دستیابی همزمان به سه الزام، توسط پوشش‌دهی لایه اولیه PU و سپس پوشش‌دهی لایه PVC در هر دو طرف پارچه با استحکام N 6/569 و نفوذپذیری هلیوم ppm 103×89/2، تأمین گردید. https://journal.isrc.ac.ir/article_246403.html عملیات انتقال مداری، به‌ویژه در مدارهای نزدیک به زمین، برای موفقیت مأموریت‌های فضایی از اهمیت بالایی برخوردار است. این عملیات در جایابی دقیق ماهواره‌ها، اجرای مأموریت‌های علمی و پشتیبانی از کاربردهای مختلف نظیر ارتباطات و سنجش از دور نقش کلیدی دارد. رانشگرهای الکتریکی، به‌ویژه نوع اثر هال، به دلیل کارایی بالا و بهره‌وری سوخت، گزینه‌ای مناسب برای این مأموریت‌ها محسوب می‌شوند. با این ‌حال، بروز مشکلات در این نوع رانشگرها، مانند ناپایداری‌های پلاسما یا کاهش رانش، چالش‌های مهمی ایجاد می‌کند که بر دقت و عملکرد تأثیر می‌گذارد. در این پژوهش، یک کنترل‌کننده فازی-عصبی تحمل‌پذیر خطا برای انجام عملیات انتقال مداری در شرایط وقوع خطا طراحی شده است. قوانین این سیستم فازی با استفاده از شبکه‌های عصبی بهینه‌سازی و ارزیابی شده و عملکرد آن در شرایط مختلف اغتشاش محیطی مانند نیروی جاذبه و تابش خورشیدی بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که این کنترل‌کننده قادر است به‌طور مؤثر خطاها را جبران کرده و عملیات انتقال مداری را با دقت و پایداری بالا اجرا کند. این رویکرد نوآورانه اطمینان و بهره‌وری مأموریت‌های فضایی را در وضعیت‌های غیرمنتظره بهبود می‌بخشد. https://journal.isrc.ac.ir/article_246404.html امروزه به منظور تأمین توان الکتریکی از آرایه‌های خورشیدی انعطاف‌پذیر در بسیاری از ماهواره‌ها استفاده می‌شود. با وجود این طراحی قانون کنترل وضعیت برای یک ماهواره با اجزاء انعطاف‌پذیر بزرگ شامل دشواری‌هایی از جمله مدل‌سازی و دینامیک پیچیده می‌باشد. در این مقاله، انواع روش‌های مدل‌سازی ماهواره‌ی انعطاف‌پذیر بررسی شده و روش المان محدود جهت آنالیز مودال پیشنهاد می‌شود. در ادامه آنالیز مودهای فرکانسی ماهواره‌ی انعطاف‌پذیر به‌عنوان یک تیر یکسر گیردار متصل به بدنه صلب شامل مدل تحلیلی پیاده‌سازی شده در MATLAB و شبیه‌سازی المان محدود‏ ارائه می‌شود. بدین منظور از ADAMS، Patran/Nastran و Abaqus جهت مدل‌سازی بهره‌گیری می‌شود که مشخصات فیزیکی ماهواره انعطاف‌پذیر با استفاده از پارامترهای Intelsat-5 تعیین می‌شود. مقایسه عملکرد روش‌های آنالیز مودال با مدل عملیاتی ماهواره، حداکثر خطای نسبی 3.34 درصد را نشان می‌دهد. این تفاوت حاصل از مش‌بندی‌های متفاوت جهت آنالیز مودال، در نرم‌افزارهای شبیه‌سازی می‌باشد. در انتها صحت‌سنجی مدل با استفاده از شبیه‌سازی چندموضوعی ماهواره انعطاف‌پذیر صورت گرفته که خطای نسبی بین شبیه‌سازی‌های MATLAB و ADAMS قابل قبول می‌باشد. نتایج بیانگر کارآیی مدل‌های المان محدود جهت مدل‌سازی و حل معادلات دینامیک ماهواره‌ی انعطاف‌پذیر بوده که می‌تواند برای هدف طراحی قانون کنترل وضعیت مورد استفاده قرار گیرد. https://journal.isrc.ac.ir/article_246407.html سکوهای استراتوسفری به‌عنوان فناوری‌های نوظهور، ظرفیت تحول در حوزه‌های ارتباطی، نظارتی و سنجشی را دارا هستند. این مطالعه به بررسی جایگاه این سکوها در مقایسه با فناوری‌های مرسوم مانند ماهواره‌ها، پهپادهای ارتفاع پایین و شبکه‌های زمینی می‌پردازد. با تمرکز بر معیارهای کلیدی ارزیابی شامل عملکرد فنی، کارایی عملیاتی، هزینه، گستره کاربردی، پایداری زیست‌محیطی و قوانین حقوقی، تحلیل جامعی از مزایا و چالش‌های این سکوها نسبت به یکدیگر ارائه می‌شود. همچنین به منظور لحاظ نمودن تفاوت‌های ماهوی سامانه‌های مذکور و قابلیت‌های اختصاصی هر یک، میزان توانمندی آنها در اجرای ماموریت‌های مختلف نیز مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل مقایسه‌ای کمی-کیفی است که داده‌های موجود در مراجع را با وضعیت داخل کشور ترکیب می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که سکوهای استراتوسفری در اکثر معیارهای ارزیابی امتیاز قابل قبولی داشته و حتی در پوشش برخی از ماموریت‌ها از برتری نسبی برخوردارند، هرچند دچار محدودیت‌هایی در برخی از معیارها و ماموریت‌های دیگر هستند. این پژوهش چارچوبی برای انتخاب بهینه فناوری بر اساس نیازهای مأموریت پیشنهاد می‌کند و نقش سکوهای استراتوسفری را به ‌عنوان مکمل یا جایگزین در معماری‌های چندلایه فناوری تبیین می‌نماید. https://journal.isrc.ac.ir/article_246410.html One of the most critical issues for monitoring and managing the health status of various systems, including space systems, is the assessment of performance degradation and the prediction of remaining useful life. However, estimating remaining useful life with highly accelerated life testing methods is very challenging and costly, and is practically infeasible for unique and expensive systems. Given the common degradation trends in model-based performance–requirements systems, this article proposes a framework based on degradation trend that can, using monitoring data and with informed of the physics of degradation, provide confidence in the actual system performance under real operating conditions. The framework comprises a complementary model consisting of two configurable neural networks. The first network uses dynamic weighting to model the effects of influential parameters on degradation, while the second network, informed by discovered relations, provides predictions for the degradation trajectory. The proposed framework, by employing dynamic weighting, addresses the data-scarcity problem and the lack of knowledge about dynamic system interactions. Through a system-level study on environmental condition data and load profiles of compressor-turbine performance, the article demonstrates the effectiveness of the proposed approach, showing accuracy improvements in predictions of up to 99% and outperforming neural networks that lack dynamic weighting and do not uncover system physics. By applying the proposed method, the remaining useful life and the degradation trajectory of space systems and their health status can be effectively assessed, enabling the optimization of their design and fabrication. https://journal.isrc.ac.ir/article_246411.html Precise pointing of a Low Earth Orbit or LEO satellite is vital to maintain the antenna, gimbaled cameras, and solar panels in the correct direction. To tackle the complexities and uncertainties in the dynamics of a typical low Earth orbit (LEO) satellite equipped with a Ka-band transmitter, and to overcome the external disturbances, this study introduces an Adaptive Fuzzy Sliding Mode Control (AFSMC) approach, which is shown to be robust against uncertainties with unknown upper bounds. The control input is directly generated by applying a sliding-mode controller, in which an adaptive method is used to estimate the upper bound of the uncertainty. In contrast to traditional Sliding Mode Control (SMC), AFSMC integrates an online-estimated fuzzy controller, obviating the need for model-based linearization. The stability of the closed-loop system is rigorously ensured through Lyapunov stability analysis. Comparative simulations against Proportional-Derivative (PD) and SMC controllers highlight the AFSMC's superior pointing accuracy and reduced energy consumption, demonstrating its effectiveness. https://journal.isrc.ac.ir/article_246412.html طراحی منظومه‌های ماهواره‌ای ناوبری در مدار پایین زمین (LEO) به دلیل کاهش هزینه‌ها و پتانسیل ارائه خدمات با دقت بالا، مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. برخلاف رویکردهای متداول که بر پیکربندی‌های متقارن (مانند واکر) تکیه دارند، طراحی‌های نامتقارن و بهینه‌سازی شده می‌توانند عملکرد بهتری برای پوشش منطقه‌ای ارائه دهند. با این حال، توازن میان کیفیت سرویس (مانند GDOP)، در دسترس بودن مداوم (هم‌زمانی دسترسی چهار ماهواره) و محدودیت‌های فیزیکی (مانند برد آنتن) یک چالش طراحی اساسی باقی مانده است. این مقاله یک چارچوب بهینه‌سازی برای طراحی منظومه‌ای نامتقارن متشکل از ۲۸ ماهواره ناوبری در مدار LEO جهت ارائه خدمات برای منطقه تهران ارائه می‌دهد. هدف اصلی، ارزیابی کمی تقابل (trade-off) میان کیفیت ناوبری، زمان در دسترس بودن سرویس و قیود فیزیکی آنتن‌های مخابراتی است.مسئله طراحی به عنوان یک مسئله بهینه‌سازی بزرگ‌مقیاس با ۸۴ متغیر (پارامترهای مداری برای ۲۸ ماهواره) فرمول‌بندی شده است. برای حل این مسئله، از یک بهینه‌ساز هیبریدی الگوریتم ژنتیک-برنامه‌ریزی درجه دوم متوالی (GA-SQP) استفاده گردید که قابلیت جستجوی گسترده فضای جواب و همگرایی دقیق محلی را ترکیب می‌کند. عملکرد منظومه بهینه در سه سناریوی مجزا شبیه‌سازی و تحلیل شد: (۱) قید سخت‌گیرانه GDOP کمتر از ۵ و محدودیت برد آنتن ۱۲۰۰ کیلومتر، (۲) قید صرفاً هم‌زمانی دسترسی چهار ماهواره، و (۳) قید ترکیبی GDOP و دسترسی چهار ماهواره بدون محدودیت برد آنتن. نتایج تحلیل در یک بازه ۲۴ ساعته نشان داد که در سناریوی اول، زمان سرویس‌دهی قابل قبول تنها ۵۶۰ ثانیه (۰.۶۵٪) است. با حذف قید GDOP و برد آنتن (سناریو دوم)، این زمان به طور چشمگیری به ۶۸۵۰ ثانیه (۷.۹٪) افزایش یافت، اما کیفیت ناوبری تضمین نشد. سناریوی سوم، که نمایانگر یک توازن عملی است، زمان سرویس‌دهی با کیفیت بالا (GDOP<5) را به ۳۹۳۰ ثانیه (۴.۵٪) رساند.یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که محدودیت برد آنتن مخابراتی، گلوگاه اصلی در کاهش زمان سرویس‌دهی منظومه‌های ناوبری LEO منطقه‌ای است. طراحی‌های بهینه نامتقارن، هرچند قادر به یافتن راه‌حل‌های کارآمد هستند، اما تقابل شدیدی میان کیفیت سیگنال و در دسترس بودن آن وجود دارد. این نتایج کمی می‌تواند به عنوان راهنمایی برای طراحان سیستم‌های ماهواره‌ای آتی در انتخاب معماری منظومه و فناوری آنتن‌ها عمل کند. https://journal.isrc.ac.ir/article_246414.html با گسترش فعالیت‌های فضایی، ضرورت پایش، مدیریت ترافیک و افزایش آگاهی موقعیت فضایی بیش از هر زمان دیگری شده است. کشورهای پیشرفته در این حوزه از جمله آمریکا، روسیه، چین و کشورهای عضو اتحادیه اروپا از انواع سامانه‌های اپتیکی، لیزری، راداری و رادیویی برای پایش اجرام فضایی استفاده می‌کنند. در این مقاله با بررسی و مقایسه تطبیقی انواع این سامانه‌ها و روند توسعه و تکامل آن‌ها در کشورهای مختلف، الگوی مفهومی سامانه بومی پایش اجرام فضایی ارائه شده است. مزایا و معایب انواع سامانه‌ها، کاربرد اصلی و اطلاعات قابل دسترس از هر سامانه، انواع ترکیب سامانه‌ها برای کارایی بیشتر در انواع مدارها از نتایج حاصل از این پژوهش است. مطالعه سامانه‌های موفق جهانی نشان می‌دهد افزایش دقت در بهره‌برداری از داده‌های سامانه‌های مختلف نیازمند ترکیب فناوری‌های پیشرفته در جمع‌آوری، پردازش و تجزیه و تحلیل داده‌ها است. همچنین طراحی یک چارچوب معماری جامع، جانمایی بهینه انواع سنجنده‌ها، استفاده از داده‌های ترکیبی و ایجاد شبکه‌ای از ایستگاه‌های رصد، استفاده از زیرساخت‌های موجود، همکاری بین‌المللی و مشارکت استراتژیک با ذینفعان داخلی و سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه می‌تواند به حفاظت از دارایی‌های فضایی کمک شایانی کند و دقت، سرعت و کارایی سامانه‌های پایش فضایی را افزایش دهد. https://journal.isrc.ac.ir/article_246415.html اندازه‌گیری دمای قسمت‌های مختلف ماهواره یکی از نیازمندی‌های حیاتی برای کنترل حرارتی ماهواره است. سنسور AD590 یکی از انواع متداول سنسورهای دمایی مورد استفاده در زیرسیستم‌‌ کنترل حرارت (TCS) ماهواره‌ها است. برای بررسی و اعتبارسنجی عملکرد الگوریتم‌های حرارتی TCS در شرایط دمایی مختلف، تنظیم دقیق این سنسور‌ها برای همه دما‌های مورد نظر کار بسیار مشکلی است در چنین مواردی، نیاز به یک شبیه‌ساز الکتریکی برای معادل‌سازی عملکرد این سنسور با هدف تنظیم دما‌های دلخواه وجود دارد. شبیه‌ساز ساخته شده در این پروژه، به عنوان جایگزین سنسور‌های واقعی AD590 مستقیماً به TCS متصل می‌شود. خروجی سنسور AD590 جریان وابسته به دما است. ایده پیشنهادی برای تولید جریان معادل این سنسور دما استفاده از روش رئوستا است، که مقادیر دماهای تولیدی توسط یک پردازنده کنترل می‌شود. برد شبیه‌ساز ساخته شده قابلیت شبیه‌سازی عملکرد سنسور‌های AD590 را با دقت کمتر از یک درجه سانتی‌گراد دارد. همچنین، این برد شبیه‌ساز می‌تواند به آسانی برای بررسی الگوریتم‌های حرارتی شامل ارزیابی شرایط روشن و خاموش شدن سیستم‌های حرارتی فعال ماهواره همچون هیتر‌ها و تشخیص خرابی آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. برد شبیه‌ساز AD590 در یکی از ماهواره‌های ساخت ایران با هدف بررسی صحت عملکرد الگوریتم‌های زیر‌سیستم کنترل حرارت مورد استفاده قرار گرفته است. https://journal.isrc.ac.ir/article_246416.html در این مقاله با هدف یافتن جانمایی بهینه برای به‌کارگیری عضو فاقد سابقه فضایی، طراحی زیرسیستم ‏کنترل وضعیت ماهواره با ملاحظات قابلیت اطمینان در حضور خرابی و افت‌کارایی ‏عملگرها انجام می‌پذیرد. بدین منظور مدل دینامیکی مطلوب برای ماهواره انعطاف‌پذیر همراه با اغتشاشات محیطی ارائه ‏شده ‌است. عدم قطعیت‌ها و اغتشاشات به صورت داده‌های تصادفی در افت‌کارایی عملگرها منظور شده ‌است. با استفاده از کنترلر مد لغزشی، عملگرهای ‏ماهواره به صورت چهار چرخ عکس‌العملی با چیدمان هرمی و سه تراستر به عنوان عضو افزونه انتخاب شده‌اند. برای چهار چرخ و سه تراستر ماهواره مطابق قانون ترکیب احتمالات، 128 حالت ممکن برای خرابی ‏عملگرها وجود دارد. به دلیل وجود عدم قطعیت‌ در میزان خرابی هر عملگر، جهت بالابردن قابلیت اطمینان به کمک شبیه سازی مونت کارلو، هر حالت از 128 حالت خرابی نیز ‏صد بار ‏تکرار شده تا میزان کارایی تصادفی عملگرها در هنگام خرابی نیز مدنظر قراره گرفته شده باشد. حجم بالای اطلاعات ‏دریافتی منجر به تولید الگوریتم نوینی شده که با دریافت تعداد عملگر تصادفی از کار افتاده قادر به پیش‌بینی درصد شکست ‏یا موفقیت زیرسیستم کنترل وضعیت می‌باشد. در پایان برای محاسبه قابلیت اطمینان زیرسیستم، از روش نوین مدل‌سازی ‏سیستم‌های پیچیده استفاده شده ‌که قادرست اثر ترکیبی از کارافتادگی‌ عملگرها را با رسم درخت رویداد تخمین بزند. در نهایت قابلیت اطمینان محاسبه و بهترین محل قرار دادن عضو فاقد ‏سابقه فضایی با توجه به مقایسه نتایج شبیه‌سازی‌ها بدست آمده است.‏ https://journal.isrc.ac.ir/article_246417.html در این مقاله، طراحی و ارزیابی عددی یک ایزولاتور غیرفعال الاستومری به‌منظور کاهش ارتعاشات شدید مرحله پرتاب ماهواره ارائه شده است. با توجه به حساسیت تجهیزات فضایی و نقش بحرانی مرحله پرتاب، تحلیل‌ها بر اساس الزامات استاندارد فضایی ECSS و مشخصات دینامیکی پرتابگر سایوز انجام گرفت. در گام نخست، به‌منظور اعتبارسنجی چارچوب تحلیلی، یک ایزولاتور مرجع دارای داده‌های تجربی مدل‌سازی شد و نتایج تحلیل‌های استاتیکی، مودال، ارتعاشات سینوسی، تصادفی و گذرا با داده‌های آزمایشگاهی مقایسه گردید. درصد خطای پایین در تمامی تحلیل‌ها، دقت و قابلیت اعتماد روش المان محدود و مدل‌سازی ماده هایپرالاستیک را تأیید کرد. بر این اساس، ایزولاتور پیشنهادی با بهره‌گیری از لاستیک سیلیکونی و هسته مرکزی آن طراحی و برای یک سامانه ماهواره‌ای مکعبی 3U سازگار با پرتابگر سایوز مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که فرکانس‌های طبیعی سیستم با الزامات پرتابگر انطباق داشته و تنش‌های کششی و برشی در تمامی حالات بارگذاری در محدوده مجاز استاندارد باقی می‌مانند. در تحلیل ارتعاشات تصادفی، به‌عنوان بحرانی‌ترین شرایط دینامیکی، کاهش پاسخ تا 75 درصد در راستای طولی و بیش از 80 درصد در راستاهای جانبی حاصل شد که بیانگر عملکرد مؤثر سامانه پیشنهادی است. همچنین بررسی پیکربندی‌های مختلف هسته مرکزی ایزولاتور پیشنهادی نشان داد که تغییر هندسه از حالت تک‌دیسکی به سه‌دیسکی، با وجود تغییر محدود (حدود 7 درصد) در پاسخ کلی سیستم، موجب کاهش 38 درصدی تنش برشی بیشینه در الاستومر مورد استفاده در ایزولاتور پیشنهادی می‌شود و نقش تعیین‌کننده‌ای در تأمین قیود طراحی ایفا می‌کند. تحلیل حساسیت نسبت میرایی نیز وجود یک بازه مشخص برای دستیابی به حداقل پاسخ ارتعاشات تصادفی را نشان داد. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که ایزولاتور پیشنهادی با ساختار ساده، جرم پایین و عدم نیاز به انرژی خارجی، می‌تواند به‌عنوان راهکاری قابل اتکا برای ایزولاسیون غیرفعال در ماهواره‌های کوچک مورد استفاده قرار گیرد.