بررسی آسیب دز یونساز کل در مدار ارتفاع کم با استفاده از داده های دریافت شده از محموله های تشعشعی ماهواره مهدا

امجدی فرد, رضا; طالب زاده, ولی; کرباسیان, شهاب; پورعلی بابا, بهرام

doi:10.22034/jssta.2025.511720.1237

بررسی آسیب دز یونساز کل در مدار ارتفاع کم با استفاده از داده های دریافت شده از محموله های تشعشعی ماهواره مهدا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

رضا امجدی فرد ¹

ولی طالب زاده ²

شهاب کرباسیان ²

بهرام پورعلی بابا ²

¹ پژوهشکده سامانه های ماهواره، پژوهشگاه فضایی ایران، تهران، ایران

² پژوهشکده سامانه های ماهواره، پژوهشگاه فضایی ایران، تهران، ایران.

10.22034/jssta.2025.511720.1237

چکیده

محیط تشعشعی ماموریت های فضایی عامل بروز آسیب های متنوعی بر مواد و قطعات الکترونیکی استفاده شده در فضاپیماها میباشد. این آسیب ها تاکنون منشاء بروز خرابی های متعدد و حتی از دست رفتن کامل چندین ماموریت فضایی بوده اند. براین اساس شناسایی این محیط از حیث توع، انرژی و شار پرتوها بسیار اهمیت داشته و کمک شایانی به طراحان تجهیزات فضایی به منظور جبران یا کاستن اثرات مخرب این محیط پرتویی خواهد داشت. به همین دلیل از سالهای آغازین ارسال ماهواره به فضا تاکنون استفاده از محموله های تشعشعی برای شناسایی این محیط و مدل سازی آن ادامه داشته است. ماهواره مهدا نیز که با هدف تثبیت چندین فناوری به فضا پرتاب شد شامل دو محموله تشعشعی برای اندازه گیری دز یونساز کل در مدار LEO است. براساس داده های دریافتی از ابتدای پرتاب ماهواره تاکنون (به مدت یکسال) مقدار دز یونساز کل در داخل و خارج از ماهواره به ترتیب برابر 65rad و 1krad بوده است. با انجام شبیه سازی، مقدار ضخامت حفاظ معادل با پلتفرم ماهواره برابر 10 میلیمتر آلومینیوم می باشد. علاوه بر این داده های اخذ شده از ماهواره به خوبی تاثیر دو طوفان خورشیدی از مرتبه G5 را که طی مدت فوق رخ داده اند را ثبت و نشان میدهد که هر طوفان خورشیدی میتواند مقدار دز را برای قطعات نصب شده در بیرون از ماهواره طی چند روز بیش از 300rad افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

محموله تشعشعی

دزیمتر

دز یونساز کل

طوفان خورشیدی

ماهواره مهدا

موضوعات